الف - انگيزهء انصار 1 - انصار مدعى بودند كه در موقعيتى بسيار سخت به پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم ايمان آورده و مهاجران را به خانهء خود راه داده‌اند و با جان و مال خود از اسلام حمايت كرده و در ميدان‌هاى جنگ از خود فداكارىها نشان داده‌اند ، از اين رو اينك كه پيامبر از دنيا رفته ، خلافت حقّ آنان است . « سعد بن عباده » در سخنان خود ، روى اين مطلب تكيه كرد و گفت : اى گروه انصار ، شما سابقه‌اى در پيوستن به اسلام داريد كه هيچ يك از قبايل عرب ندارد . محمّد ده و چند سال ، قومش را به عبادت رحمان و خلع بت‌ها دعوت كرد و جز اندكى از مردان قوم به دو ايمان نياوردند ؛ و نمىتوانستند از پيامبر دفاع كنند و دينش را عزت دهند . تا اين‌كه وقتى خدا خواست شما را فضيلت دهد و مخصوص نعمت خويش گرداند ، ايمان به خود و رسولش را نصيب شما كرد و دفاع از پيامبر و اصحابش را به عهدهء شما گذارد . . . و شما سرسخت‌ترين مردم بر دشمنان او ، از خودتان و غيرخودتان بوديد تا اين‌كه عرب خواه ناخواه ، به فرمان خدا گردن نهاد . . . و در سايهء شمشيرهاى شما ، تسليم پيامبر شد . و خدا جان پيامبرش را در حالى گرفت كه او از شما راضى بود . . . ، زمام خلافت را در دست گيريد كه از شماست و از مردم ديگر نيست . « 1 » 2 - انگيزهء ديگر انصار اين بود كه چون آنان در ميدان‌هاى جنگ ، قريش

--> ( 1 ) - تاريخ طبرى ، ج 3 ، ص 218 .